Jak urzędnicy zamieniali cmentarz w drogę

Jak doszło do tego, że z powodu budowy obwodnicy południowej na cmentarzu w Opolu będzie przeniesionych sto grobów? Ratusz twierdzi, że to przez błąd urzędnika. Nic podobnego

Cmentarz zaprojektował w latach 30. ubiegłego wieku znany projektant krajobrazu Gustav Allinger. W latach 90. wojewódzki konserwator zabytków wnioskował o wpisanie go w całości do rejestru zabytków. Z niewiadomych przyczyn procedura nie nabrała jednak mocy prawnej.

W 2007 roku ratusz poinformował o planach budowy obwodnicy wzdłuż ul. Zbożowej, przecinającej ten cmentarz. Jednak w pasie przeznaczonym pod budowę drogi pochowano wcześniej 374 opolan. Według ratusza nielegalnie. W tym tygodniu biuro urbanistyczne poinformowało jednak, że przed budową drugiej nitki obwodnicy ekshumowanych będzie "tylko" jedna czwarta tych grobów. Tymczasem według historyków i muzealników zmarłych grzebano legalnie na cmentarzu, a nie na drodze. Jak to możliwe?

***

Obecne władze Opola powołują się na miejscowy plan ogólny z 1969 roku, w którym pojawia się pierwszy ślad pokazujący przebieg drogi w ciągu ul. Zbożowej. Blisko 10 lat później w 1977 r. Rejonowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (podlegające później urzędowi miasta) otrzymało od państwa działki wzdłuż ul. Zbożowej pod budowę drogi. Jej przebieg według ratusza potwierdzają również miejscowe plany zagospodarowania przestrzeni z 1985 r. i 1993 r.

Dziś ratusz przekonuje, że przez błąd urzędnika w latach 80. na części tych działek zezwolono na pochówki. Padały nawet stwierdzenia o "nielegalnym grzebaniu zmarłych". Tymczasem z dokumentów, do których dotarła "Gazeta", wynika, że faktycznie, choć teren cmentarza został zamknięty w sierpniu 1957 r. ze względu na plany budowy drogi, to w kwietniu 1983 r. uchylono tę decyzję. Świadczy o tym pismo urzędu miasta do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej informujące, że "plany w zakresie budowy dróg w rejonie ulic Cmentarnej - Zbożowej zostały skorygowane, a ww. teren nie zostanie naruszony". Dlatego w czerwcu 1983 r. ówczesny prezydent Opola Edward Bochyński zarządzeniem nr 10/83 uchylił uchwałę z 1957 r. dotyczącą zamknięcia cmentarza.

***

Od tej pory cmentarz był ponownie wykorzystywany do pochówków. Od roku 1984 w kwaterach, na terenie których ma przebiegać nowa droga, pochowano dokładnie 374 osoby. O tym, że należy zatrzymać ten proceder, ratusz zdecydował w 2008 r., gdy wrócił pomysł budowy obwodnicy. Wtedy decyzją zastępcy prezydenta Stanisława Ciepłego obie kwatery zostały zamknięte, a wiceprezydent poinformował Zakład Komunalny, by nie przedłużał starych i nie przyjmował nowych opłat za miejsca na pochówek. Dodajmy, że tą decyzją zaskoczeni byli sami urzędnicy, pisząc do prezydenta, że "nigdy wcześniej Biuro Urbanistyczne nie informowało nas o planowanym przebiegu obwodnicy przez fragment cmentarza komunalnego". Szansą na uratowanie zabytkowego obiektu był jeszcze wybór jednego z dwóch alternatywnych wariantów trasy, biegnących przez działki. Ostatecznie jednak miasto postanowiło nie wchodzić w spór z działkowcami i zbudować obwodnicę przecinającą cmentarz.