To wielka strata - wspominają prof. Kowalskiego

Odszedł człowiek nietuzinkowy. Intelektualista, erudyta, naukowiec z pięknym dorobkiem. Miłośnik piękna, symboliki i magii, jaką widział tak w kulturze ludowej, jak i popkulturze. Miał zaledwie 59 lat

6 grudnia Piotra Kowalskiego pokonały zawał serca i udar mózgu, których doznał kilka dni wcześniej.

Przez wiele lat pracował na Uniwersytecie Opolskim, był tu między innymi szefem Katedry Kulturoznawstwa. Wykładał też na Uniwersytecie Jagiellońskim, a od kilku lat także na Uniwersytecie Wrocławskim, w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej.

- Był typem zachodniego, europejskiego naukowca, lubił przenosić się z miejsca na miejsce, zmieniać uczelnię - wspomina prof. Stanisław S. Nicieja, który od dawna znał profesora Kowalskiego i - jak mówi - przegadał z nim mnóstwo godzin. - Inspirujące były rozmowy z nim o kwestiach literatury, kultury, filmu czy teatru, które go pasjonowały i na których znał się jak mało kto.

Profesora Kowalskiego jego znajomi wspominają jako człowieka na wskroś nietuzinkowego. Nie trzymał się schematów, jasno wyrażał swoje zdanie, czasem niepopularne w opolskim środowisku akademickim. - Miał naturę kota, był indywidualistą - mówi prof. Nicieja. - Znany był w wielu środowiskach, był świetnym rozmówcą, człowiekiem z charyzmą. Jego książki wywoływały w wielu kręgach prawdziwy entuzjazm, a w innych budziły żywą niechęć, co dobitnie świadczy o tym, że były, że są nieprzeciętne. Jego śmierć to wielka strata dla polskiej humanistyki, a także dla środowiska opolskiego, bo przecież do końca był opolaninem.

- Umysł poszukujący i niecierpliwy - wspomina prof. Teresa Smolińska, która przez wiele lat współpracowała z profesorem Kowalskim. - To był człowiek bardzo mądry, ogarniał niezwykle szeroki zakres wiedzy... A przy tym był osobą niezwykle zorganizowaną, jeśli chodzi o pracę naukową. To wszystko sprawiło, że pozostawił po sobie imponujący dorobek. Odszedł zbyt wcześnie.

Lubili go studenci, których starał się w żaden sposób nie ograniczać, gdy chodziło o rozwój naukowy i dobór tematów, jakimi chcieli się zajmować.

***

Dorobek naukowy prof. Piotra Kowalskiego obejmuje prace z zakresu kultury i literatury popularnej, folklorystyki, antropologii i kultury staropolskiej. Opublikował 17 książek autorskich, w tym m.in. o metodologii badań folklorystycznych, fundamentalne opracowanie dotyczące kultury magicznej (Leksykon. Znaki świata, 1998), nowatorskie prace antropologiczne z historii kultury polskiej XVII i XVIII wieku. Napisał monografie dotyczące symboliki chleba i wody, motywu monstrum w kulturze europejskiej, motywu podróży, pisał też książki poświęcone kulturze współczesnej. Ostatnia jego praca zwarta ukazała się w 2010 roku i poświęcona została komunikacyjnej historii powinszowań.

Był redaktorem 16 prac zbiorowych oraz ponad dwustu artykułów i studiów. Za pracę naukową kilkakrotnie otrzymał nagrody rektora Uniwersytetu Opolskiego, za dorobek naukowy wielokrotnie nagradzany był przez ministra edukacji narodowej, otrzymał też Srebrny Krzyż Zasługi i Medal Komisji Edukacji Narodowej, nagrodę i medal Glogera.

Miarą pozycji naukowej prof. Piotra Kowalskiego jest to, iż przez kilka kadencji był członkiem Komitetu Nauk Etnologicznych PAN, Komitetu Nauk o Kulturze PAN, Komisji Etnograficznej PAN w Krakowie, Komisji Dyscyplinarnej przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Zasiadał także w redakcji czasopism "Literatura Ludowa", "Kultura Popularna", "Kultura i Literatura Popularna", "Przegląd Kulturoznawczy". Wypromował ośmiu doktorów, był recenzentem w ponad 30 doktorskich i ponad 15 przewodach habilitacyjnych; był autorem wielu opinii profesorskich.

Miał też poważne osiągnięcia w pracy dydaktycznej - był współautorem koncepcji i współtwórcą studiów kulturoznawczych w Uniwersytecie Opolskim, programów specjalności w ramach studiów na kierunkach: filologia polska i kulturoznawstwo. Opracował wiele autorskich programów przedmiotów na studiach polonistycznych, kulturoznawczych, etnologicznych i dziennikarskich.

W ostatnich latach prof. Kowalski zaangażowany był w działania związane z podnoszeniem jakości kształcenia - najpierw aktywnie pracował jako ekspert w Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej, od 2000 roku był członkiem Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Za aktywność i rzetelność w tej pracy został dwukrotnie nagrodzony przez ministra edukacji narodowej i sportu.

Korzystałam z informacji zebranych przez prof. Teresę Smolińską.