Kołocz chroniony przez Unię Europejską

To pierwszy produkt, który Wspólnota Europejska uznała za charakterystyczny dla Śląska. Od wczoraj tylko pieczone według tradycyjnej receptury wypieki będą mogły nosić nazwę kołocza śląskiego.

- To duży sukces i ukoronowanie pracy wielu ludzi - cieszy się Jarosław Gałęza, dyrektor Muzeum Wsi Opolskiej.

Od dziś mamy pierwszy regionalny produkt posiadający certyfikat Chronionego Oznaczenia Geograficznego, który ma służyć ochronie praw producentów i konsumentów. Oficjalny komunikat w tej sprawie pojawił się we wczorajszym Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. To już 29. zarejestrowany produkt z Polski, ale pierwszy z naszego regionu.

Kołocz to ciasto drożdżowe bardzo popularne na Śląsku, wypiekane z kilkoma wariantami nadzienia. Najdłuższą tradycję mają kołocze z makiem, serem, musem jabłkowym oraz posypką.

Nazwa "kołocz" pochodzi od kształtu koła, bo w formach o takim kształcie pierwotnie pieczono to ciasto, choć dziś kołocz jest wypiekany w prostokątnych blachach.

Nazwa "kołocz śląski" jest zwyczajową, gwarową nazwą używaną na Śląsku Opolskim oraz obecnym Górnym Śląsku. Równolegle funkcjonuje również określenie "kołacz śląski", niemniej jednak - jak podkreślają piekarze - jest ono rzadziej używane i w mniejszym stopniu oddaje specyfikę regionu, którego jednym z istotnych wyróżników na tle reszty Polski jest właśnie gwara.

Jak czytamy we wniosku o rejestrację produktu: "Tradycja wypieku kołaczy w Polsce sięga wieków średnich, od kiedy ciasto to było traktowane w sposób szczególny i serwowane w szczególnych okolicznościach, takich jak np. wesela. Pierwsze dokumenty potwierdzające wypiek kołacza na terenie Śląska pochodzą co najmniej z początków XVIII wieku, zaś pierwsze legendy na temat kołocza śląskiego znajdują się w materiałach drukowanych z lat trzydziestych XX wieku".

By zachować tradycyjną recepturę i podkreślić regionalność tego produktu, kilka lat temu grupa producentów: przedstawicieli cukierni i piekarni z województwa opolskiego i śląskiego (11 zakładów), na co dzień zajmujących się wypiekiem kołocza, zawiązała konsorcjum. Ustalono jedną recepturę, etapy produkcji oraz dobrowolne punkty kontroli jakości, które wpisano do wniosku o rejestrację kołocza jako produktu ze znakiem oznaczenia geograficznego.

- Wpisanie kołocza do rejestru to dla nas dobra promocja i podkreślenie niezwykłej jakości produktu, bo Europejczycy przywiązują dużą wagę do produktów opatrzonych certyfikatem - mówi Bernard Dembczak, przewodniczący Związku Śląskich Rolników.

Z decyzji zadowolony jest również Krystian Stosiek, którego piekarnia od 1927 roku zajmuje się wypiekiem kołocza: - Bo teraz smakosze, spotykając wypiek w sklepie, będą mieli gwarancję, że to produkt bez konserwantów i upieczony według starych, tradycyjnych metod - mówi.

Dyrektor Gałęza obawia się teraz prób wpuszczania na rynek tak zwanych podróbek kołocza. - Podobnie działo się w przypadku innych zarejestrowanych produktów - zauważa.

Dlatego, by nie dochodziło do takich incydentów, kontrolą produkcji kołacza będzie się teraz zajmować Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Przypomnijmy, że procedury unijne, okresy przejściowe m.in. na wnoszenie sprzeciwów do wniosku z innych krajów oraz przygotowanie rozporządzenia rejestrującego, trwały blisko cztery lata.