Kazimierz I i Wiola

To dzięki Kazimierzowi, księciu opolsko-raciborskiemu, Opole uzyskało status miasta. Syn Mieszka Plątonogiego dokonał pierwszej lokacji naszego miasta między rokiem 1211 a 1217. Brak dokumentu lokacyjnego nie pozwala na precyzyjne określenie, w którym roku ten akt nastąpił. Wiadomo, że stało się to przed rokiem 1217, ponieważ w 1217 r. Kazimierz wystawił dokument dla Leśnicy, w którym powołuje się na dokument wystawiony wcześniej dla Opola.

Książę Kazimierz I był inicjatorem budowy zamku na wyspie Pasiece. Do jego wielkich zasług należy rozpoczęcie w 1228 r. budowy murów obronnych wokół zamku i miasta. Opole stało się za tych rządów stolicą księstwa.

Życiorys opolskiego Piasta ma wiele luk. Dokładna data jego narodzin nie jest znana, prawdopodobnie urodził się około 1179 r. Ojcem chrzestnym był Kazimierz Sprawiedliwy, po którym książę otrzymał imię. Przypuszcza się też, że Kazimierz rządził opolskim grodem jeszcze za życia Mieszka Plątonogiego.

W 1217 roku wraz z królem Węgier Andrzejem II brał udział w krucjacie do Ziemi Świętej. Niektórzy historycy powątpiewają w ten fakt, część podaje, że "prawdopodobnie" brał udział. Wyprawa księcia, o ile miała miejsce, spowodowała zmianę stanu cywilnego Kazimierza I, książę przywiózł z niej bowiem żonę Wiolę. Data jego śmierci także nie jest precyzyjna. Wiadomo, że umarł 13 maja, ale nie wiadomo, w którym roku. Prawdopodobnie w 1229 lub 1230. Pochowany został w klasztorze norbertanek w Czarnowąsach, który przeniósł w 1228 r. z Rybnika. W klasztorze tym jego córka Wencesława była zakonnicą. Być może był to jeden z powodów, dla którego zakon został przeniesiony w pobliże Opola.

Wiola została jego żoną i tym samym księżną opolsko-raciborską ok. 1220 r. Część badaczy sugeruje, że ślub nastąpił w okresie 1212-1220. Nie jest znane miejsce zaślubin książęcej pary. Wiadomo natomiast, że mieli dwóch synów (Mieszka i Władysława) i dwie córki (Wencesławę i Eufrozynę).

Po śmierci Kazimierza Wiola jako regentka sprawowała rządy w księstwie. Posługiwała się pieczęcią z własnym wizerunkiem. Musiała być zręcznym politykiem, skoro w 1233 r. papież Grzegorz IX w swojej bulli przyjął ją i jej synów pod protekcję.

Książę wrocławski Henryk Brodaty, który ok. 1234 r. przejął kuratelę nad synami Kazimierza I, obdarował Wiolę cztery lata później ziemią kaliską i rudzką wraz z Kaliszem i Rudą (niektórzy sądzą, że uczynił to Henryk Pobożny).

Pochodzenie księżniczki do dziś budzi spory wśród historyków. Prawdopodobnie urodziła się ok. 1200 r. Ale gdzie, tego też nie wiadomo. Jedni uważają, że była córką bułgarskiego cara Kołojana lub Boriła, inni sądzą, że była dzieckiem nieślubnym któregoś z carów bułgarskich. Część historyków uważa, że była księżniczką węgierską lub zachodnioruską, ewentualnie że pochodziła z jakiegoś rodu bojarskiego. W każdym razie ponoć miała znaczny posag, który umożliwił Kazimierzowi I budowę murowanego zamku w Opolu.

Księżna Wiola zmarła 7 września 1251 r. i została pochowana obok męża w klasztorze norbertanek w Czarnowąsach.



* Autorka jest historykiem, starszym kustoszem w Muzeum Śląska Opolskiego